چند نوجوان اطلاعیه هایی را بر روی دیوارمی چسباندند ومی گریختند، چند جوان دیگر که در تعقیب آنان بودند این اطلاعیه ها راازدیوارمی کندند؛ جوانانی که اطلاعیه ها را می کندند معتقد بودند این اطلاعیه ها درباره خانه های مجردی است که تبلیغ آن نوعی ناهنجاری اجتماعی است.

تبلیغات با اسپری (رنگ فشاری) درباره خانه های مجردی در بسیاری موارد نیز مخدوش یا با رنگ پوشانده و پاک می شد. 

پدیده خانه مجردی از حدود یک دهه پیش به این سو آغاز شده و رونق گرفته که به نظر می رسد هنوز در فرهنگ ما مذموم و ناپسند است اما به موازات آن گسترش قابل تاملی نیز یافته است.

تا چند سال پیش بنگاه های معاملات ملکی از پذیرش افرادی که در جست و جوی خانه مجردی بودند خودداری می کردند و اینک نیز به نظر برخی اعضای این صنف پذیرش ثبت این معاملات چندان پسندیده نیست.

در گذشته نه چندان دور زندگی مجردی آنقدرغیرمعمول بود که حتی آنان که طلاق می گرفتند بار دیگر به خانه پدری باز می گشتند اما اکنون موضوع از مطلقه ها فراتر رفته و کار به جایی رسیده که شاهد جوانانی هستیم که در یک شهر با خانواده زندگی می کنند اما در خانه ای متفاوت و فاصله طولانی.

افزایش خانه مجردی در پایتخت و استقبال جوانان و دیگر قشرها از آن بی شک پیامدهایی همراه دارد که گسس خانواده نخستین آنهاست.

برخی جوانان با وجود داشتن خانواده و شغل مناسب در تهران زمان هایی را برای تنهایی می خواهند و به دلایلی که خود مطرح می کنند و آن را استقلال یابی و گاهی تنوع طلبی می نامند در خانه های مجردی سکنی می گزینند. 

تعیین قیمت خانه های مجردی الگوی خاصی ندارد زیرا نرخ آنها نیز مانند سایر خانه هایی که افراد متاهل می خرند یا رهن و اجاره می کنند تابع مولفه های دیگری مانند مساحت، سال ساخت، موقعیت شهر و ... است و بررسی ها نشان می دهد خانه مجردی بودن تاثیر بسزایی در قیمت های این خانه ها ندارد.



* زنگ خطر خانه مجردی 

مدیر حوزه فرهنگی - اجتماعی سازمان ملی جوانان گفته است: 27 درصد از جوانان (اعم از پسر و دختر) خانه مجردی دارند در حالی که این رقم باید در عدد چهار ضرب شود؛ چون هر پسری دست کم چهار دوست دارد البته حساب آنان که دانشجو هستند و خوابگاه ندارند و دنبال خانه می گردند جداست.

ˈمجید امیدیˈ افزود: بعضی از این افراد که در جست و جوی خانه مجردی هستند یا خانه مجردی دارند، متاهل هستند. 

وی اظهار کرد: بیشترین آمار روی آوردن جوانان به زندگی مجردی به شش کلانشهر تهران، شیراز، مشهد ، اصفهان، تبریز و اهواز مربوط است.

و غم انگیزتر آنکه روز به روز دختران جوان تعداد بیشتری از این جامعه آماری را تشکیل می دهند.

این مسوول سازمان ملی جوانان گرایش جوانان و نوجوانان به اتاق های شخصی خود را مقدمه ای برای روی آوردن آنان به زندگی مجردی در سال های بعدی زندگی خود دانست و افزود: زنگ خطر زندگی مجردی در کشور زده شده است. 



* خانه مجردی و منع قانونی

رییس اتحادیه املاک کشور گفت: اجاره خانه به افراد مجرد منع قانونی ندارد و افراد مطلقه و مسن نیز که بنا به شرایط گاه می خواهند مجرد زندگی کنند حق حیات دارند و نمی توان حق زندگی به صورت مجردی را از آنان گرفت. 

ˈمصطفی قلی خسرویˈ در گفت وگو با خبرنگار ایرنا افزود: در جامعه ما هنوز فرهنگ سنتی حفظ شده و اغلب خانواده ها از اجاره منازل خود به افراد مجرد به دلیل تبعاتی که می تواند داشته باشد و بعضا منفی نیز هست خودداری می کنند. 

خسروی اظهار کرد: از تبعات منفی آن می توان سوء استفاده های شخصی از این منازل و استفاده های نادرست را ذکر کرد. 

وی گفت: آمار دقیقی از میزان خانه های مجردی و خانه های اجاره داده شده به افراد مجرد در سطح استان تهران وجود ندارد. 



* علل گرایش به خانه مجردی

اما آنچه مستلزم توجه ویژه است علل گرایش جوانان به خانه های مجردی است که آیا جنبه های روانی و نیاز به تنهایی و استقلال بیشتر مطرح است یا خواسته های نامعقول و خارج از چارچوب خانواده سبب گرایش بیشتر جوانان به خانه های مجردی در پایتخت شده است؟ 

ˈزهرا کاشیˈ جامعه شناس در این زمینه به خبرنگار ایرنا گفت: زندگی مجردی به دو شکل عمده زندگی خوابگاهی و زندگی در خانه های مجردی تقسیم می شود.

وی افزود: در این میان با وجود ابعاد مشابه و یکسان بین این دو گونه عمده زندگی مجردی، زندگی در خانه های مجردی به دلیل برخورداری از مسئولیت ها و اختیارات نامحدودتر نسبت به زندگی خوابگاهی، اهمیت بیشتری دارد. 

این جامعه شناس بیان کرد: تغییر سبک زندگی، نداشتن فضای مناسب برای تفریح و سرگرمی، نیاز به تنهایی در جوانان، متشنج بودن جو خانه، بالا رفتن سن ازدواج، اختلاف سلیقه در خانواده و همچنین سخت گیری بیش از حد داخل خانواده که با کنترل زیادی همراه باشد، به دلیل تخریب رابطه جوان با خانواده از مهمترین علل افزایش گرایش جوانان به خانه های مجردی است. 

کاشی اظهار کرد: افزایش میزان تحصیل کرده های شهرستانی در تهران نیز در افزایش بروز این پدیده موثر است زیرا یک فرد تحصیل کرده زمانی که چند سال را در یک شهر برای تحصیل سپری می کند و در آن شهر به شغل می رسد بتدریج از آزادی نسبی برخوردار می شود و چون نمی خواهد این آزادی را از دست بدهد داشتن خانه مجردی گزینه انتخابی وی است. 



* دسته بندی انواع خانه مجردی ها

دکتر ˈمجید ابهریˈ آسیب شناس اجتماعی نیز در این مورد گفت: گسترش خانه های مجردی یکی از آسیب های نوپدید است که افرادی که به آن گرایش دارند بر اساس یک پژوهش میدانی به چند گروه تقسیم بندی می شوند. 

وی به خبرنگار ایرنا افزود: یک گروه شامل دختران یا پسرانی هستندکه به خروج از نظارت والدین علاقه دارند و چون استقلال مالی دارند تنها یا همراه با دوستان خود خانه ای را اجاره و در آن زندگی می کنند. 

این متخصص علوم رفتاری اظهار کرد: دسته دوم شامل افرادی است که از همسران خود جدا شده اند و دیگر علاقه ای به بازگشت به خانه پدری ندارند البته در این میان بعضی از مردان متاهل نیز هستند که برای اوقات فراغت خود یا فرار از خانه، خانه ای را به عنوان خانه مجردی تهیه می کنند که به دور از چشم خانواده هر روز چند ساعت را در آنجا به سر ببرند. 

ابهری افزود: دسته سوم نیز شامل افرادی هستند که از شهرستان به تهران می آیند و برای تحصیل یا اشتغال در سازمانی خصوصی یا دولتی مجبور به زندگی به دور از خانواده خود هستند. 

این استاد دانشگاه تهران گفت: طلاق های عاطفی و روانی نیز در شکل گیری این پدیده نقش موثری دارد. 

وی افزود: به هر شکل با شنیدن عبارت خانه مجردی اغلب افراد به یاد خانه ای می افتند که فقط برای خوشگذرانی در نظر گرفته شده در حالی که این پدیده را نمی توان در یک مسیر ارزیابی کرد. 

ابهری گفت: بنابر این در مورد خانه های مجردی باید به تفکیک بیان شده توجه کرد چرا که در بیان این گونه خانه ها هدف اعضای حاضر و شرایط زندگی تعیین کننده ماهیت خانه مجردی است و اگر منظور زندگی آبرومندانه برای تحصیل یا کار بوده باشد نمی توان آن را در تعریف خانه های مجردی قرار داد. 



*تفاوت در سبک زندگی یک عامل مهم

دکتر ˈژاله افشار منفردˈ روانشناس بالینی نیز در مورد علل گرایش جوانان به خانه های مجردی گفت: تفاهم نداشتن فرزندان با والدین به دلیل تفاوت در سبک زندگی که ناشی از فاصله دو نسل است سبب اختلاف و کشمکش بین خانواده و فرزند و در نتیجه گرایش وی به خانه های مجردی برای فرار از این تعارضات می شود. 

وی افزود: ادامه تحصیل و شغل که اغلب، جوانان را از شهرستان های دیگربه تهران می کشاند نیز این دسته از جوانان را به سمت خانه های مجردی سوق می دهد. 

افشار منفرد اظهار کرد: الگو گرفتن از کشورهای غربی، بالا رفتن سن ازدواج، لذت های شخصی و خوشگذرانی که گاه غیر اخلاقی نیز است چون در محیط خانه به دلیل مرزهای موجود امکان پذیر نیست نیز از دیگر علل گرایش جوانان به خانه های مجردی است. 



* پیامدهای منفی خانه مجردی

هیچ انسانی نیست که ترویج بی قاعده خانه مجردی ها را تایید کند، پیامدهای این پدیده بسیار است و از احتمال افزایش تنهایی و فساد گرفته تا کاهش سن ازدواج و تنفر از خانواده دوستی ازجمله آنهاست.

برخی کارشناسان درباره پیامدها از تنها غذاخوردن در خانه مجردی به شکل تنهایی و اثرهای نامناسب آن تا پیامدهای اجتماعی آن را برمی شمارند و بر فرهنگ سازی برای جلوگیری از ادامه ترویج آن تاکید دارند.

داشتن خانه و زندگی مجردی شاید بظاهر سبب استقلال عاطفی و مالی فرد شود اما پیامدهای منفی آن بیشتر است که از دیدگاههای مختلف جامعه شناسی، آسیب شناسی و روانشناسی قابل بررسی است. 

دکتر زهرا کاشی جامعه شناس معتقد است: ورود به خانه های مجردی به معنای افزایش استقلال فردی و کاهش کنترل و نظارت خانواده بر فرد است.

وی اظهار کرد: این کاهش کنترل ممکن است در کنار متغیرهای دیگری همچون همراهی دوستان نامناسب سبب تاثیر پذیری از مکاتب فکری انحرافی، فراهم شدن زمینه انحراف، بروز آسیب های گوناگون اجتماعی همچون اعتیاد به دخانیات و مواد مخدر، اعتیاد به مشروبات الکلی شود. 

کاشی افزود: امکان بروز رفتارهای ناهنجار خارج از چارچوب خانواده، شیوع بیماری های مقاربتی، عضویت در گروههای کج رو اجتماعی و سیاسی، افزایش هزینه های مالی و در نتیجه خسارت های اقتصادی برای خانواده ها از دیگر پیامدهای منفی گرایش جوانان به داشتن خانه های مجردی است. 

کاشی بیان کرد: زندگی در خانه های مجردی در شرایط ضروری اگر با کنترل اجتماعی مناسب و حمایت مالی و عاطفی کافی از ناحیه خانواده همراه باشد می تواند تمرین مناسبی برای استقلال شخصیت و آماده سازی وی برای ورود به عرصه زندگی مشترک محسوب شود. 



* گسترش خانه مجردی و کاهش ازدواج

دکتر مجید ابهری آسیب شناس اجتماعی در این مورد گفت: گسترش خانه های مجردی در پایتخت می تواند از آمار ازدواج بکاهد و مسیر گرایش جوانان به آسیب های اجتماعی و ناهنجاری های رفتاری را فراهم آورد.

وی افزود: به عنوان نمونه چهار جوان همسن و سال که در یک خانه مجردی دور هم جمع می شوند میزان آسیب پذیری شان افزایش پیدا می کند و بیشتر دچار خطاهایی همچون استفاده از مواد مخدر و غیره می شوند. 

این رفتار شناس اجتماعی اظهار کرد: ایجاد مشکل در تفاهم نسلی و گسست نسل ها و نیز شکل گیری خانواده های تک نفره چون دیگر فرد نیازی به تشکیل خانواده احساس نمی کند، از دیگر پیامدها و آسیب های ناشی از گرایش جوانان به خانه های مجردی است. 

دکتر ژاله افشار منفرد روانشناس بالینی نیز در این باره گفت: از بعد روانی نیز این نوع زندگی می تواند تهدیدهایی را به دنبال داشته باشد که برخی از آنها شامل کاهش پیوندهای متنوع و صحیح اجتماعی با گروههای مختلف سنی و منزلتی و غرق شدن در دنیای زندگی با دوستان همسال و فشارهای اقتصادی موجود در زندگی مجردی است که خود اختلالات گوناگون روانی همچون افسردگی را به دنبال دارد. 

وی افزود: حضور نداشتن خانواده و تامین عاطفی لازم از ناحیه آنان نیز به این اختلالات روانی دامن می زند و احساس تنهایی، استرس، پرخاشگری، وسواس و بروز بیماری های روانی در فرد را افزایش می دهد. 

افشار منفرد اظهار کرد: وقتی جوانان به سمت تجردگرایی سوق پیدا کنند دیگر بسختی به ازدواج تن می دهند و همین موضوع سبب سست و متزلزل شدن نهاد ازدواج و کاهش تولید نسل در جامعه می شود. 

نگاه سلبی به این پدیده تاکنون نتوانسته از افزایش آن بکاهد اما فرهنگ سازی در مورد آسیب های ناشی از زندگی مجردی می تواند در کاهش گرایش جوانان به خانه های مجردی موثر باشد. 



* تردد والدین از پیامدها می کاهد

زهرا کاشی جامعه شناس گفت: رفت و آمد والدین در خانه های مجردی فرزندانشان و مشاوره دادن به آنان به لحاظ روحی ـ روانی، کلامی و حتی تغذیه ای شاید در کاهش گرایش جوانان به داشتن خانه های مجردی که وجود آنها ضروری بوده، تاثیری نداشته باشد اما از پیامدهای منفی آن می کاهد. 

وی افزود: افزایش فضاهای فرهنگی، هنری و ورزشی مناسب برای تفریح و سرگرمی جوانان با توجه به پراکندگی جمعیت، برقراری ارتباط صمیمانه والدین با فرزندان، فراهم کردن زمینه ازدواج آسان برای جوانان نیز در کاهش میزان گرایش جوانان به داشتن خانه های مجردی موثر است. 

کاشی اظهار کرد: نهادهای دولتی نیز وظیفه دارند هرچه در توان دارند برای مقوله ازدواج بهنگام جوانان به عنوان یک مساله درجه یک و اساسی جامعه اعمال کنند زیرا هرچه سن ازدواج بالا رود و زندگی های مجردی شکل گیرد و قبح آن بریزد، ارکان اخلاق و ایمان جامعه متزلزل تر خواهد شد. 



* برنامه ریزی ساختاری شود

مجید ابهری آسیب شناس اجتماعی در این باره گفت: تشکیل خانه های سازمانی برای کارکنانی که مجبور به زندگی دور از خانواده هستند، افزایش خوابگاههای دانشجویی و ایجاد امکانات رفاهی بیشتر در آنها در کاهش گرایش به خانه های مجردی موثر است. 

وی افزود: اطلاع رسانی به خانواده ها و آگاهسازی آنان در مورد عواقب ناشی از سخت گیری های انضباطی برای فرزندان دارای رده سنی بیش از 25 سال همچون برخورد با آنان برای دیر آمدن به منزل نیز در کاهش بروز این پدیده نقش موثری دارد. 

ابهری بیان کرد: کاهش طلاق و ایجاد اشتغال در شهرستان ها برای جوانانی که از شهرستان ها به تهران می آیند نیز در کاهش این آسیب موثر است. 

دکتر ژاله افشار منفرد روانشناس بالینی نیز در این مورد گفت: فراهم کردن شرایط ازدواج با ایجاد اشتغال، ایجاد فضای تفریحی لازم برای جوانان برای تخلیه روانی آنان و درک بیشتر جوانان از سوی خانواده ها با توجه به شرایط سنی شان در کاهش گرایش جوانان به سمت تجرد زیستی موثر است. 

در یک ارزیابی کلی می توان گفت: شکل و بنیان کنونی خانواده های ایرانی همانند گذشته نیست و چه بسا برخی ویژگی ها به طور کامل در تضاد با ویژگی های پیشین است.

پیشتر، زندگی اعضای خانواده در کنارهم و زیستن دختر ازدواج کرده در خانواده پدری، زندگی پسر متاهل در خانواده پدر و جمع بودن اعضای خانواده،نوعی افتخار بود ولی اینک در بسیاری موارد دور بودن اعضای خانواده یکی از شرایط ازدواج است و دورهم بودن، کسر شان است.

البته این به معنای تایید دوری گزینی اعضای خانواده و زیستن در جزیره هایی پراکنده به عنوان خانه های مجردی برای برخی افراد نیست.ک/4

گزارش از سپیده آذربایجانی

منبع http://irna.ir